??yeri Kapatma Kararlar? ve ?ptali Kulaço?lu Hukuk Bürosu
Seçilen üyeler rütbe ve k?dem s?ras?na göre AY?M ba?kanl???na, ba?savc?l???na, daire ba?kanl?klar?na ve üyeliklere Milli Savunma Bakan? ve Ba?bakan taraf?ndan imzalanan ve Cumhurba?kan? taraf?ndan onaylanacak kararname ile atama yap?l?r ve atamalar Resmi Gazetede yay?nlan?r. Mahkeme ba?kan?, ba?savc? ve daire ba?kanlar?n?n askeri hakim s?n?f?ndan olmas? zorunludur(m.9). AY?M’de askeri hakim üyeler ve kurmay subay üyeler olmak üzere iki tür üye vard?r. En az yarbay rütbesindeki birinci s?n?f askeri hakimler ile, iki y?l?n? doldurmu? kurmay yarbaylarla albay rütbesinde üç y?l?n? doldurmam?? kurmay subaylar üye seçilebilir(m.7). Askeri hakim s?n?f?ndan olan üyeler, bu s?n?ftan olan ba?kan ve üyeler tamsay?s?n?n salt ço?unlu?u ile her bo? yer için gösterilecek üç aday aras?ndan, hakim s?n?f?ndan olmayan üyeleri ise Genelkurmay Ba?kanl???nca her bo? yer için gösterilecek üç aday aras?ndan Cumhurba?kan?nca seçilir(m.8). A?HM, yukar?daki karar?nda ayr?ca ba?vurucular?n, askerler ile sivil ?ah?slar aras?ndaki e?itlikçi olmayan muameleye yönelik itirazlar?n? da incelemi?, askeri ya?am?n ?artlar?, gerekleri ve niteli?inin sivil ya?amdan farkl? oldu?unu, bu nedenle Sözle?me’yle ba?da?mayan bir ayr?mc?l?k olmad???na karar vermi?tir. Yukar?daki düzenlemelerden anla??ld??? üzere, asker ki?ilerin dü?ünce aç?klama ve yayma hürriyetinin önemli ölçüde s?n?rland???n?, bu s?n?rlaman?n millî güvenlik ve kamu düzeni amac?yla gerçekle?tirildi?i görülmektedir. Her üç maddenin ikinci f?kras?nda belirtilen özel s?n?rlama sebeplerinden millî güvenlik kavram?ndan hareketle yükümlü askerlerin özel hayat?n gizlili?i, konut dokunulmazl??? ve haberle?me hürriyeti alanlar?n? s?n?rlanabilece?i dü?ünülebilir ise de, bu s?n?rlama hem geçici, hem de dolayl?d?r.
“Kay?ts?zl?k”; ald?rmas?zl?k, ilgisizlik, umursamazl?k ve lakayt olma halidir[167]. “Düzensizlik” ise; düzensiz olma durumu, tertipsizlik, intizams?zl?k, nizams?zl?kt?r[168]. Dolay?s?yla düzenli olmak, tertipli, sistemli, muntazam, yerli yerinde ve kararl? davranmakt?r. O halde bir Devlet memuru, hizmetin verimlili?ini ve etkinli?ini azaltacak ?ekilde tutum ve davran?? içine giriyorsa düzensiz hareket ediyor demektir[169]. Maddesi, nöbet görevlerinin aksat?lmadan yürütülmesi gibi bir amaçla kabul olunmu?tur[151]. Nöbetçi, nöbet hizmetinin yap?lmas? için görevlendirilen ?ah?st?r. ?çHizK bak?m?ndan rütbe ve statüsü ne olursa olsun nöbet hizmeti ifa eden herkes nöbetçidir. Suçun faili üst ve amir konumunda bulunan asker ki?ilerdir.
Kanun koyucu bu düzenlemeyle, ceza verildi?i anda ?ikâyeti incelemekle yetkili amirin herhangi bir ?ekilde görevi ba??nda bulunmad??? durumlarda (atama, izin, emeklilik gibi) ?ikâyetin yerine gelen kimse taraf?ndan incelenmesine imkân sa?lam??t?r. Maddesinde, disiplin cezas?na kar?? idari ba?vuru (itiraz) için, “?ikâyet” kavram? kullan?lm??t?r. “?ikâyet” kavram?n?n sözlük anlam?, ho?nutsuzluk belirten söz veya yaz?, s?zlanma, yak?nma, birinin yapt??? yanl?? bir i? veya davran??? daha üst makamdakine bildirme[429]; hukuki anlam? ise, takibi ?ikâyete ba?l? olan suçlarda ma?durun Cumhuriyet Savc?l???na takibata ba?lamas? için müracaatta bulunmas?[430] olarak tarif edilmektedir. Soru?turma sonucunda Devlet memurlu?undan ç?karma cezas? teklif edilip, yüksek disiplin kurulunca bu teklifin reddi halinde, atamaya yetkili amir do?rudan bir alt ceza olan kademe ilerlemesinin durdurulmas? cezas? veremez. Bu cezay? verebilmesi için disiplin kurulunun karar?n?n da al?nmas? gerekmektedir[372].
Böylece sözle?meci devletlerde benzer ya da ayn? i?i yapan kamu görevlilerine, ulusal çal??ma sisteminden ve çal??anlar ile idari otorite aras?ndaki hukuki ili?kiden (bir sözle?meyle veya atama yoluyla göreve gelmi? olmas? farketmeksizin) ba??ms?z olarak, A?HS ayn? ?ekilde uygulanabilecektir. Yakla??k 50 y?l öncesinde ve o günün de?er yarg?lar? ve maddi ko?ullar? gözetilerek verilen bu karar, kanaatimizce günümüzün de?er yarg?lar?yla örtü?memektedir. 21 gün boyunca sadece ekmek ve su ile beslenmek belli aral?klarla normal ö?ün verilse dahi) ki?inin sa?l?kl? ya?ama hakk?n?n ihlali oldu?u gibi, aç b?rakma ça??m?z?n ceza yöntemleri aras?nda kabul edilemez. Kat?ks?z hapis cezas? niteli?i itibariyle insan onuruna ba?da?mayan eziyet verici bir cezad?r. Bu ceza 4551 say?l? yasa ile yürürlükten kald?r?lm??t?r. Askerlerin sivillerden fark?, gerekti?inde vatan, cumhuriyet ve vazife u?runda bilerek ve isteyerek ya?ama hakk?ndan vazgeçme mecburiyetinin olmas?d?r[500]. Bu husus, 211 say?l? ?ç Hizmet Kanunu’nun 37.maddesinde metni verilen askerlik yemininde ve 39. Bunun yapt?r?m? olarak da Askeri Ceza Kanunu’na, vazife ve hizmette ?ahsi tehlike korkusunun cezay? hafifletmeyece?ine ili?kin bir hüküm konmu?tur (m. 46/1). 6 no’lu ek protokol 28 Nisan 1983 tarihinde imzaya aç?lm??, 01 Mart 1985 tarihinde ise yeterli say?da devletin onay? ile yürürlü?e girmi?tir. Maddesinde ölüm cezas?n?n kald?r?ld???, hiç kimseye ölüm cezas?n?n verilemeyece?i ve hiç kimsenin idam edilemeyece?i belirtilmi?, bu ?ekilde bar?? zaman?nda idam yasa?? düzenlenmi?, 2. Maddesinde ise sava? zaman?nda ölüm cezas? düzenlenmi?tir.
Kanaatimizce, temel hak ve özgürlüklerle ilgili yasa metinlerini yorumlarken, daralt?c? de?il hak ve özgürlük alanlar?n?, bu ba?lamda yarg?sal denetimin s?n?rlar? geni?letici yorum yap?lmal?d?r. Ço?unluk görü?ü bunun tam tersine karar vermek suretiyle gerçek bir hukuk devleti olma yolunda katk? sa?lamam??t?r. Ancak Anayasa Mahkemesinin bu karar?na ra?men AY?M, istikrarl? bir ?ekilde disiplin cezalar?n? yokluk teorisiyle denetlemeye devam etmektedir. AY?M’nin bu tutumu, Anayasa Mahkemesi kararlar?n?n gerekçelerinin ba?lay?c?l??? tart??mas?n? gündeme getirmekte ise de bu konu tezin kapsam? d???nda oldu?undan incelenmeyecektir[797]. AY?M bu tür davalarda öncelikle dava konusu yaz?n?n uyar? cezas? olup olmad???na karar vermekte, uyar? cezas? oldu?una karar verirse disiplin cezalar? yarg? denetimi d??? oldu?undan ancak yokluk denetimiyle s?n?rl? olarak denetim yapmaktad?r. E?er disiplin cezas? olmad???n? tespit ederse bu kez idari uyar? yaz?s?n?n idari davaya konu olabilecek nitelikte olup olmad???n? irdelemektedir[776]. Kanunun 35/b maddesinde ise; “?lgililer, hakk?nda idari davaya konu olabilecek bir eylem veya i?lemin yap?lmas? için idari makamlara ba?vurabilirler. Bu halde yetkili makamlar en çok altm?? gün içinde bir cevap verirler. Bu süre içinde cevap verilmez ise, istek reddedilmi? say?l?r. ?lgililer altm?? günün bitiminden itibaren idari dava açma süresi içinde Askeri Yüksek ?dare Mahkemesinde dava açabilirler.” denmektedir. Maddesinde, adil yarg?lanma hakk?, medeni hak ve yükümlülükler ile suç isnad?na ili?kin konularda tan?nm??t?r.
Birinci Bölümde aç?klad???m?z üzere, ceza hukukunda kural olarak her suç olu?turan netice ayr? ayr? cezaland?r?l?r. Ancak “suçlar?n içtima?” olarak adland?r?lan baz? durumlarda bu ilkeye istisna getirilmi?, birden çok suç olu?turan neticeye ra?men failin bunlardan sadece birisi yönünden cezaland?r?lmas? kabul edilmi?tir. Maddesine göre, i?ledi?i bir fiil ile birden farkl? suçun olu?mas?na sebebiyet veren ki?i, bunlardan en a??r cezay? gerektiren suçtan dolay? cezaland?r?l?r. Fikri içtima durumunda, i?lenen bir fiilin ortaya ç?kard??? tek netice birden fazla ceza hükmünü ihlal etmekte, ancak bunlardan sadece en a??r cezay? gerektiren kanun hükmüne göre ceza verilmektedir. Örne?in, adam öldüren bir ki?inin fiilinin ayn? zamanda kasten yaralama suçunu da olu?turmas?na ra?men sadece adam öldürme suçundan dolay? cezaland?r?lmas? gibi. Ayr?ca yasada aç?kça belirtildi?i üzere askeri hakimlere verilen disiplin cezalar? keshttps://sweetParibahis.life. Bu cezalara kar?? idari ba?vuru yolu da düzenlenmemi? olup bu durumun sak?ncalar?na ikinci bölümde ayr?nt?l? olarak de?inilecektir. Memurun kabul edilebilir bir özrünün bulunmas? veya herhangi bir özrü bulunmamas?na ra?men göreve gelmemesinin kesintisiz olarak üç günü tamamlamamas? yani devams?zl???n birer, iki?er günlük kesintilerle gerçekle?mesi halinde suç olu?mayacak ve kademe ilerlemesinin durdurulmas? cezas? uygulanmas? da söz konusu olamayacakt?r.
- Bu ?ekilde görevlendirilecek subay?n te?men, üste?men, yüzba?? veya binba?? rütbesinde olmas? ?artt?r.
- ?dari para cezas?n? ödemeyen ki?i hakk?nda icra takibi yap?larak bu tutar?n tahsil edilmesi mümkündür.
- Tüzü?ü incelemeden geçmemi? veya inceleme s?ras?nda belirlenen ayk?r?l?klar? veya noksanl?klar?n? tebligata ra?men gidermemi? dernek veya federasyonlar, üst kurulu? kurucusu olamazlar.
(2) 5 inci madde uyar?nca disiplin amirince düzenlenecek ve yetkili savc?l??a gönderilecek adli soru?turma dosyas? üzerine uyu?turucu veya uyu?turucu olarak kabul edilen di?er uyar?c? madde kullan?m?n?n tespitine yönelik rapor, yetkili savc?l?ktan istenir ve disiplin kurulu dosyas?na konulur. A) 77 nci maddesinin üçüncü f?kras?nda yer alan “disiplin mahkemesi” ibaresi “disiplin kurulu” olarak de?i?tirilmi?tir. (2) Silahl? Kuvvetlerden ay?rma cezas? hariç olmak üzere zorunluluk hâllerinde cezan?n yerine getirilmesinin sonraya b?rak?lmas?na veya ara verilerek yerine getirilmesine disiplin amirleri taraf?ndan karar verilebilir. Ancak bu süre hiçbir ?ekilde cezan?n kesinle?mesinin ard?ndan bir y?l? geçemez. Cezan?n sonraya b?rak?lmas?na karar verilmesi cezaya ba?l? idari i?lem ve sonuçlar? ertelemez. (1) ?zinsizlik ve ilave hizmet yükleme cezalar?; bu Kanunun dördüncü bölümünde yer alan uyarma, k?nama veya hizmete k?smi süreli devam cezas? gerektiren disiplinsizlik hâlleri ile nitelik ve a??rl?klar? itibar?yla bunlara benzer di?er eylemlerin yap?lmas? hâlinde verilir. (4) Ayl?ktan kesme cezas?; disiplin cezas? verilen personelin, sosyal güvenlik mevzuat?na göre hesaplanan prime esas kazanç tutar?ndan ekli (1) say?l? çizelgede belirtilen oranlarda kesinti yap?lmas?d?r. Ceza, ayl??? tahakkuk ettiren birimce personelin ayl???ndan kesilmek suretiyle yerine getirilir. Ayl?ktan kesme tam lira üzerinden yap?l?r ve kuru?lar dikkate al?nmaz.