Türk Silahl? Kuvetlerinde Disiplin Suç ve Cezalar? ve Yarg? Denetimi Doktora Tez Tasla?? Avukatl?k Bürosu
Haber verme yükümlülü?ü, kaçman?n engellenebilece?i bir zamanda geçerlidir. Kaçman?n gerçekle?mesinden sonra ö?renilmesi maddenin kapsam? d???nda kal?r[127]. Bu suç kural olarak her türlü üst veya amire kar?? i?lenebilir\. 7/24 mü?teri deste?iyle her türlü sorunda yan?nday?z, kesintisiz oyunun keyfini ç?kar. Paribahis\. Suç amir ve üst aleyhine i?lenebilece?inden, failin sayg?s?zl?kta bulundu?u ki?inin üstü ya da amiri oldu?unu bilmesi gerekir[94]. Maddesinde[56], hizmette tekâsülle her türlü silah ve harp malzemesinin mühimce hasara u?ramas?na sebep olan ki?inin k?sa hapis veya üç seneye kadar hapsolunaca?? düzenlenmi?tir. Askeri disiplinin geli?iminde kendili?inden, resmi formaliteye dayanmadan olu?an mekanizmalar da yer almaktad?r. Askerlerin sava??p sava?mayacaklar? ve nas?l sava?acaklar? en ba?ta hiyerar?ik olmayan arkada?l?k ili?kilerine ba?l?d?r. Bu ili?kiler tek tek askerlere, özellikle muharebenin ko?ullar? alt?nda ortaya ç?kabilecek a??r? zorluklar kar??s?nda, hiçbir e?itim ve talim program?n?n ve tepeden gelme hiçbir emir ve komutan?n sa?layamayaca?? destek ve kuvveti verir. Ancak arkada? gruplar? sadece dayan??ma ve kar??l?kl? deste?e dayal? bir s???nma ve himaye kolektifi de?il; ayn? zamanda, kimileyin ac?mas?z olabilen kural ihlallerinin de ortam?d?r[12]. Askerleri disiplin alt?na alman?n bütün ordularda yerine getirmesi istenen i?levlerden biri de, askeri hizmetin teknik yan?yla ilintilidir. Askerler gerek silahlar? ve silah sistemlerini, gerekse de nakliye ve ileti?im araçlar?n? en güç ko?ullar alt?nda kullanmay? ö?renmek zorundad?r. Sava??n sevk ve idaresinin teknolojikle?mesiyle, i?lev disiplini de gittikçe daha çok önem kazanmaktad?r.
Maddesinde her gerçek ve tüzel ki?inin maliki oldu?u ?eyleri bar??ç?l bir biçimde kullanma hakk?na sahip oldu?u, kamu yarar? gerektirmedikçe ve uluslararas? hukukun genel ilkeleri ile hukukun arad??? ko?ullara uymad?kça hiç kimsenin mülkiyetinden yoksun b?rak?lamayaca?? belirtilmi?, 2. F?kras?nda; “Bir disiplin cezas?ndan dolay? ?ikâyet, ceza verilen asker ki?i taraf?ndan veya kendisinin üstleri taraf?ndan do?rudan do?ruya yap?l?r” ?eklinde düzenleme bulunmaktad?r. Dolay?s?yla AsCK, disiplin cezalar?na kar?? idari ba?vuru yolunu kullanma hakk?n? sadece kendisine ceza verilen ki?iye tan?mam??, ceza verilen ki?inin üstlerine de tan?m??t?r. Böylece kendisine disiplin cezas? verilen ki?inin, amirini ?ikâyet etmekten çekinip idari ba?vuru yolunu kullanmamas? durumlar?nda, bu ki?inin ma?duriyeti önlenebilmektedir[427]. Yüksek Disiplin Kurulu eylemin a??rl???na göre, uyarma, k?nama, görevden çekilmeye davet disiplin cezalar?ndan birini verebilir. Bu düzenlemeyle Yüksek Disiplin Kurulu’na i?lenen disiplin suçuna uygun disiplin cezas?n? belirleme konusunda geni? bir takdir alan? b?rak?lm??t?r. Herhangi bir basit disiplinsizlik nedeniyle TSK’dan ç?karma sonuçlar? do?uran görevden çekilmeye davet cezas? verebilmesi mümkündür. Ba?ka bir organ?n yarg? denetimine tabi olmayan böyle bir disiplin uygulamas?n?n memur güvenli?i ve hâkim ba??ms?zl???n? ihlal etti?i aç?kt?r[418]. Bir suçtan dolay? yap?lacak ceza soru?turmas? disiplin cezas? uygulanmas?na engel olmaz.
- Bu çerçevede kamu görevlilerinin A?HS’de korunan temel haklara ili?kin i?lem ve eylemlerinden yarg? yolu kapal? olanlara veya iç hukukta hiçbir sonuç vermeyece?i kabul edilenlere do?rudan, kapal? olmayanlara iç hukuk yollar?n?n tüketilmesinden sonra Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesine ba?vuruda bulunulabilir.
- ?yi ahlak sahibi olmak, birçok meziyet ve üstün vas?flar yan?nda “yalanc?l?ktan kaç?nmay?” zorunlu k?lar.
Kademe ilerlemesinin durdurulmas? cezas?n? gerektiren hallerde tamamlanan soru?turma dosyas? karar verilmek üzere 15 gün içinde disiplin kuruluna tevdi edilir. Disiplin kurullar? dosyay? ald?klar? tarihten itibaren 30 gün içinde karar vermek zorundad?r. Kurulun ceza verme yetkisi bulunmamaktad?r[373]. Kurul karar ald?ktan sonra atamaya yetkili amir taraf?ndan ceza verilir[374]. Uyarma ve k?nama cezalar?na kar?? yap?lan itirazlar ile ilgili i?lerde ise, itiraz dilekçesi ile cezaya ili?kin karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren 30 gün içinde karar vermeleri gerekmektedir. Disiplin amiri disiplin kurulunun karar? olmadan soru?turmac?n?n önerisi do?rultusunda do?rudan bir alt cezay? veremez. Disiplin amiri kendisi soru?turma yapt???nda, disiplin suçuyla ilgili tan?k dinleyebilir ve gerekli yaz?l? delilleri toplayabilir. Neticesinde failin savunmas?n? al?p disiplin cezas? verebilir. Ayr?ca bir disiplin suçunun her hangi bir soru?turma yap?lmadan da kan?tlanabilmesi mümkün ise, do?rudan failin savunmas? alarak disiplin cezas? da verebilir[340]. Hatta bu ?ekilde hareket etmesi daha isabetli bir uygulama olur[341]. Dan??tay, bu konuda genel olarak aksi görü?tedir[342]. Ancak örne?in memurun 2 gün görevine gelmemesi gibi objektif nitelik ta??yan bir olay?n ayr?ca ara?t?r?lmas? gerekti?ini söylemek, disiplin suç ve cezalar?n?n i?levini göz ard? etmek olur[343].
Suçun olu?mas? için, e?yan?n kayb? bir “özre” dayanmamal?d?r[134]. Nelerin özür say?laca?? mahkemece takdir edilir[135]. Dalg?nl?k, unutkanl?k ve kay?ts?zl?k hiçbir zaman makbul bir sebep olu?turamaz[136]. Zira askerlik mesle?i, daima uyan?k ve dikkatli olmay? gerektirir[137]. Emre itaatsizlik suçunun maddi unsuru; hizmete ait emri tam yapmamak, de?i?tirmek veya s?n?r?n? a?mak suretiyle itaatsizlik etmektir. Emre itaatsizlik suçu sadece bu üç hareketten birinin yap?lmas?yla olu?ur[109]. Yine, hangi tan?klar?n bildirilece?i, tan?klar?n hangi konuda tan?kl?k yapaca?? hususunu de?erlendirmeli delil ve tan?k listesini haz?rlayarak iki haftal?k kesin süre içerisinde mahkemeye sunmal?s?n?z. ?lk duru?mada yani ön inceleme duru?mas?nda taraf?n?za tüm delil ve tan?klar?n?z? bildirmek üzere iki haftal?k kesin süre verilmi?tir. Bu iki haftal?k süre içerisinde delil dilekçesi ve tan?k listesi sunman?z gerekmektedir. ?lk duru?mada dilekçelerinizdeki taleplerinizi tekrar edebilir, varsa tedbir taleplerinizi dile getirebilirsiniz. Örne?in mü?terek çocu?un velayetinin tedbiren size verilmesini, çocuk için ve kendiniz için tedbir nafakas? talep edebilirsiniz.
Maddesinin gerekçesinden ve Anayasa Komisyonu raporundan “esas al?n?r” sözcüklerinin “öncelikle uygulama” anlam?na geldi?i anla??lmaktad?r. Bu durumda, temel hak ve özgürlüklere ili?kin uluslararas? bir andla?ma hükmüyle bir yasa kural? aras?nda çat??ma oldu?unda, andla?ma hükmü üstün say?lacak ve ulusal yasa kural? ihmal edilerek uygulanmayacakt?r[561]. Askerli?in, temel hak ve hürriyetleri s?n?rlayabilece?i bir durum da Anayasa’n?n 137. Anayasa’ya göre kamu hizmeti görenlerin kanunsuz emirleri yerine getirmeleri yasakt?r. Ancak askerî hizmetlerin görülmesi bak?m?ndan kanunla buna istisnalar getirilebilir. Maddeleri gere?i askerler ald?klar? emirleri derhal ve mutlak surette yerine getirmekle yükümlüdürler. Verilen emrin yerine getirilmesinden dolay? sorumluluk emri verene aittir. Maddesine göre de, ast verilen emrin s?n?rlar?n? a?mad?kça veya suç amac? ta??d???n? bilmedi?i sürece kanuna ayk?r? emirden dolay? sorumlu tutulamaz[501]. Ast aç?kça suç te?kil etmeyen emri kanuna ayk?r? dahi olsa yerine getirmek mecburiyetindedir.
Bu nedenle disiplin amirlerine hizmet içi e?itim kurslar? düzenlenmelidir. Somut olayda davac?, görevini her ko?ul alt?nda büyük bir gayret ve ba?ar? ile yerine getirdi?ini, ancak 1985 y?l?nda görev yapt??? A… Askerlik ?ubesi Ba?kanl??? görevi esnas?nda E… Askerlik Dairesi Ba?kan? Per.Yb.Z.Y. Disiplin cezalar?nda amaç unsuru yönünden sakatl?k hali, ancak disiplin amirinin haks?z yere kasten ceza vermesi halinde gerçekle?ebilir. Kald? ki disiplin amirinin bu ?ekilde kasten hakedilmemi? disiplin cezas? vermesi AsCK’nun 111. Disiplin cezalar?n?n verilmesinde, sebep unsuru disiplin suçu olu?turan eylemdir. Gerçekte disiplin suçu olu?turan eylemin hiç olmamas? disiplin cezas?n?n sebebini sakatlar. Bu ?ekildeki uyu?mazl?klar genelde disiplin cezas? olmad??? halde, disiplin ceza kay?tlar?nda görünen cezalara ili?khttps://Paribahisgiris.pro/.
Disiplin kovu?turmas?ndaki etkileri nedeniyle bu süjelerin yetki ve görevlerinin ayr? ayr? incelenmesi sonucunda disiplin kovu?turmas?n?n da özellikleri ortaya ç?kacakt?r. Osmanl? ?mparatorlu?u’nda Uzun süre merkezi otoriteye ba?l? tek disiplinli ve askerli?i meslek edinmi? kuvvet olan yeniçeriler, ancak kendi subay? taraf?ndan ve kendi k??las? içinde cezaland?r?labilirdi. 1826 y?l?nda yeniçerilik te?kilat? ortadan kald?r?l?nca, 1829 y?l?nda “Kanunname-i Asakir-i Muhammediye” ad?nda bir kanun yay?mland? ve yeni bir ordu kuruldu.. Bu kanun göz hapsi, mahpes, k??l?k ko?u?ta hapis, tomruka (demir) konmak, angariye hizmet, ekmek ve suya hasren tevkif gibi bugünkü AsCK’da bulunan cezalara da az çok benzeyen yapt?r?mlar içermektedir[234]. ?dari yapt?r?mlar?n bir alt türü olan disiplin cezalar?n?n kendi içinde birçok farkl? türü bulunmaktad?r. Hatta bu farkl?l?k disiplin cezalar?n?n, fiillerin a??rl?k derecesine ba?l? olarak hafiften a??ra do?ru farkl? ?ekillerde düzenlenmesinin yan?nda, ceza türlerinin kurumdan kuruma de?i?mesine, daha da ötesi ayn? fiile kurumdan kuruma farkl? ceza öngörülmesi ?eklinde kar??m?za ç?kmaktad?r[233].